( CS ) و اين ربع معمور ، به سبب اختلاف تأثير آفتاب به سبب قرب و بعد ، منقسم به هفت قسم شده كه هر قسمى را اقليمى نامند . و طول هر اقليم از مغرب است تا مشرق ، و عرضش چندان‌كه درازى روز نيم ساعت تفاوت كند . بيانش آن است كه : در مواضع خط استوا به سبب آنكه افقش به دو قطب معدّل مىگذرد ؛ و جميع دواير صغار كه موازى معدل النهارند ، و آنها را مدارات يومى گويند ، به قطع افق منتصف « 1 » مىگردند . و قوس الليل و قوس النهار ، كه

--> ( 1 ) ب ، ج : منصّف .